nasuh buğra karadağ

İnternet Ortamında Kişilik Haklarının İhlali Nedeniyle Haber ve İçerik Kaldırma

Türkiye’de internet ile ilgili en kapsamlı düzenleme 2007 yılında  5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun ile yapılmıştır. İlk kez bu kanunla internet aktörlerinin (içerik sağlayıcı, yer ve erişim sağlayıcı, toplu kullanım sağlayıcı) tanımı yapılmış ve bu aktörlerin hak ve sorumlulukları belirlenmiş, yasada suçlar bakımından erişimin engellenmesi usul ve esasları düzenlenmiş ve internet ortamında yayınlanan içerik nedeniyle haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişilere ilişkin; içeriğin yayından çıkarılmasını sağlama ve cevap hakkı uygulamalarına ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.

İnternette yayınlanan içeriğin suç işlenmesi haricinde şu hallerde de yayından kaldırılması ile ilgili içeriğe erişimin engellenmesi mümkündür:

  • Yapılan yayının kişilik haklarını ihlal edici nitelikte olmalıdır.
  • Yayınlanan içeriğin özel hayatın gizliliğini ihlal etmesi gerekir.

5651 sayılı Kanunun 9. maddesinde, İnternet ortamında yapılan yayındaki içerik dolayısıyla hakları ihlal edilen kişilere içeriğin yayından çıkarılmasını talep etme hakkı düzenlenmiştir. İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler, kurum ve kuruluşlar içerik sağlayıcısına, buna ulaşamaması hâlinde yer sağlayıcısına başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebileceği gibi doğrudan sulh ceza hâkimine başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini de isteyebilir.

Şunu önemle belirtmek gerekir ki bu erişimin engellenmesi amacıyla sulh ceza hâkimine başvurmak, bir dava değil değişik iştir. Bu nedenle söz konusu bu süreç için haber sildirme davası, içerik kaldırma davası gibi ifadeler kullanılsa da bu doğru bir kullanım değildir. Yine de UYAP sistemi üzerinden bireysel başvuruların alınmaması da bu süreci bir davadan daha yorucu kılmaktadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli Mahkeme: Kişilik haklarının ihlali nedeniyle içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararını vermeye görevli mahkeme, 5651 sayılı kanun m.9/1 uyarınca Sulh Ceza Hâkimliğidir.

Yetkili Mahkeme: Kişilik haklarının ihlali nedeniyle içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararı vermeye yetkili Sulh Ceza Hâkimlikleri ise:

  • İnternet sitesinin Türkiye’de bilinen bir merkez adresi varsa, bu adresteki Sulh Ceza Hakimliği içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı vermeye yetkilidir.
  • Mağdurun yerleşim yeri ve oturduğu yer Sulh Ceza Hâkimliği de 5271 sayılı CMK m.12/5 uyarınca içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı vermeye yetkilidir.

İnternet Ortamında Kişilik Hakları İhlal Edilen Kişilerin Erişimin Engellenmesi Amacıyla Sulh Ceza Hâkimine Başvurusu Sonrası Süreç

İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişilerin talepleri, içerik ve/veya yer sağlayıcısı tarafından en geç yirmi dört (24) saat içinde cevaplandırılır.

İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik hakları ihlal edilenlerin talepleri doğrultusunda hâkim bu maddede belirtilen kapsamda erişimin engellenmesine karar verebilir.

Hâkim, bu madde kapsamında vereceği erişimin engellenmesi kararlarını esas olarak, yalnızca kişilik hakkının ihlalinin gerçekleştiği yayın, kısım, bolüm ile ilgili olarak (URL, vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verir. Zorunlu olmadıkça internet sitesinde yapılan yayının tümüne yönelik erişimin engellenmesine karar verilemez. Ancak, hâkim URL adresi belirtilerek içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle ihlalin engellenemeyeceğine kanaat getirmesi hâlinde, gerekçesini de belirtmek kaydıyla, internet sitesindeki tüm yayına yönelik olarak erişimin engellenmesine de karar verebilir.

Hâkimin bu madde kapsamında verdiği erişimin engellenmesi kararları doğrudan Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne gönderilir. Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Birlik tarafından erişim sağlayıcıya gönderilen içeriğe erişimin engellenmesi kararının gereği derhâl, en geç dört saat içinde erişim sağlayıcı tarafından yerine getirilir. Hâkimin verdiği erişimin engellenmesi kararına konu kişilik hakkının ihlaline ilişkin yayının başka internet adreslerinde de yayınlanması durumunda ilgili kişi tarafından Erişim Sağlayıcıları Birliğine müracaat edilmesi hâlinde mevcut karar bu adresler için de uygulanır.

İnternet Ortamında Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali Nedeniyle İçerin Kaldırma

Özel hayatın gizliliğinin ihlaline yönelik bireysel başvuru yolu, 5651 sayılı Kanunun 9/A maddesinde düzenlenmiştir.

5651 sayılı Kanunun 9/A maddesine göre: (1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Kuruma doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir.

(2) Yapılan bu istekte; hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir. Bu bilgilerde eksiklik olması hâlinde talep işleme konulmaz.

(3) Kurum, kendisine gelen bu talebi uygulanmak üzere derhâl Birliğe bildirir, erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir.

(4) Erişimin engellenmesi, özel hayatın gizliliğini ihlal eden yayın, kısım, bölüm, resim, video ile ilgili olarak (URL şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla uygulanır.

(5) Erişimin engellenmesini talep eden kişiler, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğinden bahisle erişimin engellenmesi talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir; aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.”

Madde metninden de anlaşılacağı üzere, erişimin engellenmesini talep ederek Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) başvuran şahıslar, başvurularının BTK tarafından kabul edilmesini takip eden yirmi dört saatlik (24) süre içinde özel hayatın gizliliğinin ihlaline gerekçe olarak bildirdikleri internet adreslerini (URL) sulh ceza hâkiminin kararına sunmaları gerekmektedir.

Sulh ceza hâkimliği ise internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan BTK’ ya gönderir. Aksi hâlde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkacaktır.

Kişilik Haklarının Zedelenmesi Halinde İnternette Haber Kaldırma

Ülkemizde tüm bireylerin kişilik hakları başta anayasa ve uluslar arası sözleşmelerle güvence altına alınmış olup, bu bağlamda internette haber, video, fotoğraf paylaşımı nedeniyle meydana gelen kişilik hakkı ihlalleri için önleyici ve durdurucu yasal süreç başlatılabilmektedir.

Sürecin olumlu sonuçlanması ve meydana gelen hak kayıpları, zedelenen kişilik hakları için maddi ve manevi tazminat davaları da açılabilecektir. Kişilik hakkı ihlalleri hakaret, karalama, aşağılama gibi davranışlarla meydana gelebileceği gibi asılsız, gerçeğe aykırı, rencide edici ve masumiyet karinesini hiçe sayan internet haberleriyle de oluşabilecektir.

İnternette yer alan habere erişimin engellenebilmesi için gerekli unsurlar:

  • Haberin erişimi engellenebilecek katalog suçlardan birini içeriyor olması.
  • Haberde bir kişinin Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunan bir eserinin telif hakkı ihlal edilmiş olması.
  • Haberde kamu düzenine, genel sağlığa, yaşam hakkına, milli güvenliğe ve bunlar gibi kamu düzenini koruyucu değerlere yönelik bir ihlal bulunması.
  • Haberin çok uzun zaman önce yapılmış olması ve kişi veya kişilerin internette unutulma hakkı kapsamında değerlendirilebilecek olması.
  • İçeriğin bir şirketi gereksiz yere incitici açıklamalarla karalayarak haksız rekabet eylemi teşkil edecek durumda olması.

Youtube, Facebook, Twitter, İnstagram vs. Sosyal Medya Platformlarından İçerik Silme veya Kaldırma

Youtube, twitter, facebook, instagram vs. sosyal medya platformlarında, kişilik haklarının veya özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi, internette unutulma hakkı gibi yukarıda açıkladığımız sebeplerle sulh ceza hakimliğine başvurularak erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması talep edilebilir. Yasal yollar dışında söz konusu sosyal medya araçlarının hukuka aykırılıkları gidermek üzere kendi iç mekanizmaları da bulunmaktadır.

Youtube Telif Hakkı İhlali: Youtube, telif hakkı ve özel hayata müdahale niteliğindeki ihlaller için hızlı bir mekanizma geliştirmiş ve şikayet bildirimi yapıldığında ilgili video linkini ya kaldırmakta ya da içeriğini telif hakkına uygun hale getirmektedir.

Twitter İçerik Kaldırma: Twitter, sahte hesaplar kullanılması, taciz ve gizliliğin ihlali konusunda yapılan şikayetleri değerlendirerek olumsuz içerikleri silme/kaldırma işlemi yapmaktadır. Twitter hak ihlallerini  Twitter Hak İhlali Bildirimi üzerinden bildirebilirsiniz.

Facebook Olumsuz İçerik Silme/Kaldırma: Facebook, video, resim, makale vb. sayısız şekilde yayın yapılan bir sosyal medya platformu olduğundan ihlallerin çeşitliliği daha fazladır. Facebook üzerinden yapılan ihlalleri Facebook Şikayet ve İhlal Bildirimi üzerinden bildirebilirsiniz.

İnstagram Fotoğraf Silme/Kaldırma: İnstagram üzerinden paylaşılan fotoğraflarda özel hayatın gizliliğin ihlali veya kötüye kullanım olduğunu düşünüyorsanız, İnstagram Yardım Merkezi üzerinden bildirebilirsiniz.

Google, Yahoo!, Yandex vs. Arama Motorlarında İçerik Silme veya Kaldırma

Google, Yahoo!, Yandex vs. arama motorlarında içerik silme/kaldırma; internetten web siteleri üzerinden yayınlanan haber, fotoğraf, video vb. içeriklerin arama motorları tarafından yapılan indeks bilgilerinin kaldırılmasıdır. Google, Yahoo!, Yandex gibi arama motorları indeksledikleri sayfaları kendi arama veritabanından kaldırdıklarında olumsuz içeriğin yer aldığı sayfalar yapılan aramalarda bulunamaz. Ancak, içerik kaynak web sayfasında yer almaya devam eder. Kaynak web sayfasındaki olumsuz içeriğin kaldırılması, ancak yukarıda açıkladığımız üzere sulh ceza hâkimliğine başvurularak olumsuz içeriklerin kaldırılması veya erişimin engellenmesi yoluyla mümkündür. Ayrıca, kişilik haklarının veya özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi, internet ortamında unutulma hakkı çerçevesinde google vb. arama motorlarının yaptığı indekslerin kaldırılması için de sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.

Google Arama Motorunda Haber veya İçerik Silme, Kaldırma: Google, özellikle mahrem fotoğraflar, müstehcen görüntüler, videolar ve diğer bazı kişisel bilgilerim rıza dışında yayınlanması halinde ilgili içeriklerin indeks bilgilerini kaldırmaktadır. Google olumsuz içerik bildirimlerini Google Olumsuz İçerik Bildirme üzerinden bildirebilirsiniz.

Yandex Arama Motorunda Olumsuz İçerik ve Haber Silme, Kaldırma: Yandex, yasal sorunlar ve iletişim için Türkiye’de bir ofis kurmuştur. Sorunlarınızı Yandex İletişim Ofisi üzerinden bildirebilirsiniz.

Bing Arama Motorunda Olumsuz İçerik ve Haber Kaldırma, Silme: Bing arama motoru üzerinden kişisel hak ihlallerini Bing Sorun Bildirme üzerinden bildirebilirsiniz.

Erişimi Engellenebilecek Katalog Suçlar

5651 sayılı Kanununun 8 inci maddesinde erişimi engellenebilecek suçları katalog halinde saymıştır. İnternet ortamında yapılan ve içeriği aşağıdaki suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesine karar verilir. Bunlar:

26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;

1) İntihara yönlendirme (madde 84),

2) Çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra),

3) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190),

4) Sağlık için tehlikeli madde temini (madde 194),

5) Müstehcenlik (madde 226)

6) Fuhuş (madde 227)

7) Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228), suçları ve 25/7/1951 tarihli ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçlar.

Türkiye’ de bu suçlardan bir veya birkaçına ilişkin suç tespit edilen bir internet sitesi ile ilgili www.ihbarweb.org.tr adresinden ihbar ve şikâyetler gerçekleştirilebilmektedirler.

İnternetten içerik kaldırma ve erişimin engellenmesi gibi konularda, ihlalin konusu olan haber, video, resim, fotoğraf vs. diğer içeriklerin kaldırılması, ilgili web sitesine internet üzerinden erişimin kısıtlanması gibi temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı talepler için bir bilişim avukatı aracılığıyla yasal yollara başvurulması faydalı olacaktır.

 

En iyi avukat reklam yasağını çiğnemeyendir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir