Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa Muhalefet Suçu 

Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa Muhalefet Suçu

Giriş

Fikir ve sanat eserleri kanununa muhalefet suçu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71. maddesinde düzenlenmiş bir suç tipidir. Bu suç, fikir ve sanat eserlerinin sahiplerine tanınan mali ve manevi hakların, izinsiz veya yetkisiz olarak başkaları tarafından ihlal edilmesi halinde işlenir. Bu suçun işlenmesi, hem eser sahiplerinin hem de toplumun kültürel ve ekonomik çıkarlarını zedeler. Bu nedenle, bu suçun önlenmesi ve cezalandırılması, hukuk devletinin bir gereğidir.

Bu makalede, fikir ve sanat eserleri kanununa muhalefet suçu ile ilgili olarak şu konulara değinilecektir:

  • Fikir ve sanat eserleri kanununa muhalefet suçunun tanımı, unsurları ve yaptırımları
  • Fikir ve sanat eserleri kanununa muhalefet suçunun işlenme şekilleri ve örnek olaylar
  • Fikir ve sanat eserleri kanununa muhalefet suçunun önlenmesi için alınabilecek tedbirler ve öneriler

Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa Muhalefet Suçunun Tanımı, Unsurları ve Yaptırımları

Fikir ve sanat eserleri kanunu (FSEK), 5846 sayılı kanundur. Bu kanun, fikir ve sanat eserlerinin tanımını, koruma süresini, eser sahiplerinin haklarını, bu hakların devrini, lisanslanmasını, ihlal edilmesi halinde uygulanacak hukuki ve cezai yaptırımları düzenlemektedir.

FSEK’in 2. maddesine göre, fikir ve sanat eseri; “sahibinin kişiliğinde zuhur eden her nevi ilim, edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleridir.” Bu tanımdan anlaşılacağı üzere, fikir ve sanat eserlerinin ortak özellikleri şunlardır:

  • Sahibinin kişiliğinde zuhur etmeleri: Eserlerin sahibinin yaratıcılığına, emeğine, zekasına veya duygusuna dayanması gerekir. Tamamen başkalarının eserlerinden kopya edilen veya tesadüfen ortaya çıkan ürünler eser sayılmaz.
  • İlim, edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema alanlarına girmeleri: Eserlerin bu alanlardan birine dahil olması gerekir. Bu alanlar geniş yorumlanmalıdır. Örneğin, ilim alanına sadece bilimsel araştırmalar değil, aynı zamanda teknolojik buluşlar da girer. Edebiyat alanına sadece romanlar değil, aynı zamanda şiirler, makaleler, senaryolar da girer. Musiki alanına sadece şarkılar değil, aynı zamanda enstrümantal parçalar da girer. Güzel sanatlar alanına sadece resimler değil, aynı zamanda heykeller, mimari yapılar da girer. Sinema alanına sadece filmler değil, aynı zamanda belgeseller, animasyonlar da girer.

FSEK’in 3. maddesine göre, fikir ve sanat eserleri ikiye ayrılır: İfadesi yazılı veya sözlü olan edebi ve ilmi eserler ile ifadesi müzikal olan veya güzel sanatlar mahsulü olan veya sinema eseri olan eserler. Bu ayrım, eserlerin koruma süresini belirlemek için önemlidir. Çünkü, FSEK’in 27. maddesine göre, edebi ve ilmi eserlerin koruma süresi, eser sahibinin ölümünden itibaren 70 yıl iken, diğer eserlerin koruma süresi, eserin ilanından itibaren 70 yıldır.

FSEK’in 4. maddesine göre, fikir ve sanat eserleri üzerinde iki tür hak vardır: Manevi haklar ve mali haklar. Manevi haklar, eser sahibinin eseri üzerindeki kişisel bağını korumayı amaçlayan haklardır. Bu haklar şunlardır:

  • Eserin sahibini belirtme hakkı: Eser sahibi, eserini kendi adıyla veya bir takma adla veya anonim olarak yayımlama hakkına sahiptir. Eser sahibinin adının veya takma adının eserde belirtilmesi gerekir. Eser sahibi, bu hakkını devredemez veya sınırlayamaz.
  • Eserin bütünlüğüne ve değiştirilmemesine karşı çıkma hakkı: Eser sahibi, eserinin bütünlüğünün korunmasını ve izni olmadan değiştirilmemesini isteme hakkına sahiptir. Eser sahibi, bu hakkını devredemez veya sınırlayamaz.
  • Eserin yayımlanma zamanını belirleme hakkı: Eser sahibi, eserinin ne zaman ve nasıl yayımlanacağına karar verme hakkına sahiptir. Eser sahibi, bu hakkını devredebilir veya sınırlayabilir.
  • Eserde adının belirtilmesinden vazgeçme hakkı: Eser sahibi, daha önce kendi adıyla veya bir takma adla yayımladığı eserinde adının belirtilmesinden vazgeçme hakkına sahiptir. Bu durumda, eser anonim sayılır. Eser sahibi, bu hakkını devredebilir veya sınırlayabilir.

Mali haklar ise, eser sahibinin eseri üzerindeki ekonomik çıkarlarını korumayı amaçlayan haklardır. Bu haklar şunlardır:

  • Çoğaltma hakkı: Eser sahibi, eserinin aslının veya kopyalarının fiziksel olarak çoğaltılmasına izin verme veya yasaklama hakkına sahiptir. Bu hak, basım, fotokopi, kayıt gibi yöntemleri kapsar.
  • Yayma hakkı: Eser sahibi, eserinin aslının veya kopyalarının satılması, kiralanması, ödünç verilmesi gibi yollarla kamuya sunulmasına izin verme veya yasaklama hakkına sahiptir.
  • Temsil hakkı: Eser sahibi, eserinin aslının veya kopyalarının tiyatro, konser, sergi gibi yollarla kamuya icra edilmesine izin verme veya yasaklama hakkına sahiptir.
  • İşaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı: Eser sahibi, eserinin radyo, televizyon, internet gibi araçlarla kamuya aktarılmasına izin verme veya yasaklama hakkına sahiptir.

Eser sahibi, mali haklarını devredebilir veya sınırlayabilir. Ancak, devir veya sınırlama sözleşmesinde açıkça belirtilmediği sürece, mali hakların devri veya sınırlaması geçersizdir.

FSEK’in 71. maddesine göre, fikir ve sanat eserleri kanununa muhalefet suçu, kanun kapsamındaki eser sahiplerinin haklarına aykırı davranışları düzenler. Bu suçun işlenmesi için belirli unsurların gerçekleşmesi gereklidir.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanuna Muhalefet Suçunun Unsurları

FSEK’e muhalefet suçunun oluşması için şu unsurların bir araya gelmesi gerekmektedir:

  1. FSEK’e Tabi Eser: Suçun işlenmesi için, koruma altına alınan bir fikir veya sanat eserinin bulunması gereklidir. Bu, edebi eserler, musiki eserler, güzel sanat eserleri veya sinema eserleri gibi geniş bir yelpazeyi kapsar.
  2. İzinsiz veya Yetkisiz Kullanım: Suçun işlenmesi için, eser sahibinin izni veya yetkisi olmaksızın eserin kullanılması veya çoğaltılması gereklidir. FSEK, eser sahiplerine bu hakları tanır ve izinsiz kullanımı suç sayar.
  3. Ekonomik veya Manevi Hak İhlali: İzinsiz kullanım sonucunda eser sahibinin mali veya manevi haklarının ihlal edilmiş olması gereklidir. Bu, eser sahibinin maddi çıkarlarının zedelenmesi veya eserinin niteliğinin bozulması şeklinde ortaya çıkabilir.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanuna Muhalefet Suçunun Yaptırımları

FSEK’e muhalefet suçunun yaptırımları, suçun niteliğine ve şiddetine bağlı olarak değişiklik gösterir. Suçun işlenmesi durumunda uygulanabilen cezalar şunlardır:

  1. Hapis Cezası: FSEK’e muhalefet suçunu işleyen kişilere hapis cezası verilebilir. Hapis cezasının süresi, suçun niteliğine, eserin değerine, mağduriyetin şiddetine ve mahkemenin takdirine bağlı olarak değişiklik gösterir.
  2. Para Cezası: Para cezası, suçun ekonomik boyutunu yansıtarak uygulanabilir. Eser sahibinin maddi kayıplarının tazmin edilmesi veya genel bir caydırıcılık sağlamak amacıyla para cezası verilebilir.
  3. Esere El Koyma veya İmha: Mahkeme, eserin izinsiz kullanılmasına neden olan materyallerin el konulmasına veya imha edilmesine karar verebilir.
  4. Tazminat Ödeme: Eser sahibine uğratılan maddi veya manevi zararın tazmin edilmesi amacıyla mahkeme, sanığa tazminat ödemesi kararını verebilir.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanuna Muhalefet Suçunun İşlenme Şekilleri ve Örnek Olaylar

FSEK’e muhalefet suçu, çeşitli şekillerde işlenebilir. Bu suçun işlenme şekillerine örnek olarak şu durumlar verilebilir:

  1. Kopyalama ve Yayınlama: Bir eserin tamamını veya bir kısmını izinsiz kopya ederek bu kopyayı yayınlamak.
  2. İzinsiz Satış veya Dağıtım: Bir eseri eser sahibinin izni olmadan satmak veya dağıtmak.
  3. Eserin Değiştirilmesi: Eser sahibinin izni olmaksızın bir eserin içeriğini değiştirmek ve bu değiştirilmiş haliyle yayınlamak.
  4. Çalıntı Senaryo veya Müzik: Başka bir eserin fikri öğelerini çalarak yeni bir eser oluşturmak.
  5. İnternet Üzerinden İhlaller: FSEK’e muhalefet, internet üzerinden eserlerin izinsiz olarak paylaşılması, kopyalanması veya dağıtılması yoluyla da işlenebilir.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanuna Muhalefet Suçunun Önlenmesi İçin Alınabilecek Tedbirler ve Öneriler

FSEK’e muhalefet suçunu önlemek için alınabilecek tedbirler ve öneriler şu şekildedir:

  1. Bilinçlendirme ve Eğitim: Eser sahipleri, eserlerinin korunması konusunda bilinçlendirilmeli ve FSEK’in sağladığı hakları öğrenmeli. Aynı zamanda toplum genelinde bu konuda eğitim ve bilinçlendirme kampanyaları düzenlenmeli.
  2. Teknolojik Güvenlik Çözümleri: İnternet üzerinden yayımlanan eserlerin izinsiz kullanımını engellemek için teknolojik güvenlik önlemleri alınmalı. DRM (Digital Rights Management) gibi sistemler kullanılabilir.
  3. Hukuki Süreçlerin İyileştirilmesi: FSEK’e muhalefet suçlarına yönelik hukuki süreçler hızlandırılmalı ve etkili bir cezai müeyyide sağlanmalıdır.
  4. İzleme ve Denetleme: İnternet üzerinde eserlerin izinsiz kullanımını izlemek ve denetlemek için etkili mekanizmalar oluşturulmalı.
  5. Lisanslama ve İzin Sistemi: Eserlerin izinli kullanımını teşvik etmek adına etkili lisanslama ve izin sistemleri geliştirilmeli.
  6. Kamu Bilincinin Artırılması: Toplumun genelinde eser sahiplerinin haklarına saygı gösterme bilincini artırmak amacıyla kamuoyu oluşturulmalı.

Bu bağlamda da, Fikir ve Sanat Eserleri Kanuna Muhalefet suçu, kültürel ve ekonomik birçok etkeni içinde barındıran önemli bir suç tipidir. Eser sahiplerinin haklarının korunması, yaratıcılığın teşvik edilmesi ve kültürel değerlerin sürdürülebilirliği için etkili hukuki mekanizmalar ve önleyici tedbirlerin alınması gereklidir.

Avukat Desteği

Randevu almak için çalışma saatleri içerisinde aşağıdaki telefon aracılığı ile ulaşabilir veya aşağıdaki adrese mail atabilirsiniz.

Hafta içi: 09:00 – 21:00
Cumartesi: 10:00 – 18:00
Telefon: +90 535 376 06 45
Mail: nasuhbugrakaradag@gmail.com

Gizlilik

Avukatlık mesleğinin en önemli etik ilkelerinden biri gizlilik olup, hukuk büromuz; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile belirlenen gizlilik ve sır saklama ilkesini büyük bir özen ve hassasiyet göstererek uygulamaktadır. Bununla beraber ofisimiz, müvekkillere ait bilgi, belge ve verileri sır tutma yükümlülüğü ve veri sorumluluğu kapsamında gizli tutmakta, üçüncü kişilerle ve kurumlarla hiçbir durumda ve hiçbir şekilde paylaşmamaktadır. Bu bağlamda ofisimiz, dava dosyaları ile ilgili sır saklama yükümlülüğüne uyulacağını yazılı olarak da ilke edinmiştir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir